Chương 2 - Phúc thay người sống căn tính môn đệ Đức Kitô, vì họ ở lại trong Người (Phần 3)

Được uốn nắn theo khuôn mẫu của Đức Kitô: Từ phản ứng sang hiệp thông

Sống bén rễ trong Đức Kitô là điều cần thiết, nhưng chưa đủ. Người môn đệ không chỉ cần một điểm tựa bên trong; họ còn cần được uốn nắn. Thánh Phaolô viết rằng Thiên Chúa kêu gọi chúng ta “nên đồng hình đồng dạng với Con của Người” (Rm 8,29).

Câu nói ấy không nói về một khoảnh khắc bừng sáng, mà nói về một tiến trình dài, trong đó trái tim con người dần dần mang lấy hình dạng của trái tim Đức Kitô:

khiêm nhường hơn,

kiên nhẫn hơn,

biết xót thương hơn

và trung thành với sự thật hơn.

Tiến trình ấy không dừng lại khi ta bước vào thế giới số.

Chỉ cần dành ít phút đọc phần bình luận dưới một bài viết gây tranh cãi, ta sẽ thấy điều này rất rõ. Những lời châm biếm xuất hiện nhanh, mỉa mai trở thành ngôn ngữ quen thuộc, và sự tàn nhẫn dễ dàng được ngụy trang dưới hình thức hài hước. Con người bị rút gọn thành nhãn dán, thành đối tượng để tấn công, thay vì được nhìn như một người có khuôn mặt, câu chuyện và những mong manh riêng.

Màn hình tạo ra khoảng cách;

khoảng cách làm mờ cảm giác;

và khi cảm giác mờ đi, sự tôn trọng cũng dễ dàng biến mất.

Điều đáng sợ là nhiều khi ta không chủ ý trở nên cay nghiệt; ta chỉ phản ứng. Ta phản ứng trước một ý kiến trái chiều, trước điều khiến ta khó chịu, trước cảm xúc đang bốc lên. Trong môi trường số, phản ứng nhanh thường được khen thưởng, còn sự chậm rãi thì bị bỏ quên. Nhưng khuôn mẫu của Đức Kitô thì khác. Người không né tránh sự thật, nhưng luôn nói sự thật trong yêu thương; không im lặng trước bất công, nhưng cũng không để mình bị cuốn vào vòng xoáy thù hằn. Khi bị xúc phạm, Người không trở thành bản sao của sự xúc phạm; khi bị hiểu lầm, Người không vội vã tự biện hộ bằng mọi giá.

Được uốn nắn theo khuôn mẫu của Đức Kitô là học tư thế của Người:

biết đứng vững trong sự thật mà không đánh mất lòng xót thương,

biết nói điều cần nói mà không để cơn giận điều khiển lời mình.

Điều này đặc biệt khó trong không gian số, nơi mọi thứ diễn ra rất nhanh, nơi lời nói bị tách khỏi ánh mắt và giọng nói, và nơi hậu quả của một câu chữ thường không hiện ra ngay lập tức. Thế nhưng, chính ở đây, đời sống môn đệ được thử thách một cách rất cụ thể.

Tông huấn Evangelii Gaudium nhắc rằng làm môn đệ có nghĩa là luôn sẵn sàng mang tình yêu của Đức Giêsu đến cho người khác,

“điều này có thể xảy ra bất ngờ và ở bất cứ đâu” (số 127).

Ngày nay, “bất cứ đâu” ấy bao gồm cả các nhóm chat, phần bình luận, những dòng trạng thái và những cuộc tranh luận trực tuyến. Những nơi ấy không chỉ là nền tảng để bày tỏ ý kiến, mà là những không gian gặp gỡ, nơi mỗi lời nói đều có khả năng xây dựng hoặc làm sứt mẻ một mối liên hệ.

Sống “đúng khuôn” trong thế giới số, vì thế, không phải là lúc nào cũng nói nhiều hơn, mạnh hơn hay sắc bén hơn. Đôi khi, đó là

biết không nói,

hoặc nói ít hơn,

hoặc nói khác đi.

Đó là học cách không để mình bị lôi vào mọi cuộc tranh cãi, và không coi việc “thắng” một cuộc đối thoại là mục tiêu.

Đức Giêsu đã đưa ra một dấu chỉ rất đơn giản để nhận biết môn đệ của Người:

“Căn cứ vào điều này mà mọi người nhận biết anh em là môn đệ Thầy: là anh em yêu thương nhau” (Ga 13,35).

Trong thế giới số, yêu thương không luôn thể hiện bằng những hành động lớn lao; nó thường được thể hiện qua những lựa chọn rất nhỏ. Đó có thể là chọn dùng ngôn ngữ tôn trọng thay vì mỉa mai, chọn lắng nghe thay vì cắt ngang, chọn bất đồng cách đàng hoàng thay vì hạ thấp người khác, hoặc chọn im lặng khi lời nói có nguy cơ làm tổn thương hơn là chữa lành. Những lựa chọn ấy hiếm khi gây chú ý và không tạo ra nhiều lượt thích, nhưng chính chúng âm thầm uốn nắn con người ta và làm chứng cho một cách sống khác.

Thay vì chỉ hoạt động như những cá nhân riêng lẻ, liên tục tạo nội dung, tiêu thụ nội dung và phản ứng với nội dung, người môn đệ được mời gọi góp phần kiến tạo và định hình chính không gian số mà mình bước vào. Không gian ấy có thể trở thành nơi đối đầu hoặc nơi đối thoại, nơi phân cực hoặc nơi hiệp thông.

Văn kiện Hướng tới sự hiện diện tròn đầy mời gọi các Kitô hữu cùng nhau tạo nên những không gian trực tuyến được xây dựng trên sự tin cậy và tôn trọng lẫn nhau, nơi con người không bị rút gọn thành ý kiến hay nhãn mác, mà được nhìn nhận trong trọn vẹn phẩm giá của họ (số 23). Điều này không có nghĩa là xóa bỏ khác biệt, mà là không để khác biệt phá vỡ nhân tính.

Được uốn nắn theo khuôn mẫu của Đức Kitô, sau cùng, là để cho cách Người hiện diện trở thành cách ta hiện diện: không phải như một kẻ phản ứng liên hồi, mà như một người mang theo sự thật, sự điềm tĩnh và lòng thương xót vào giữa những dòng chảy hỗn độn.

Tải sách bản full tại đây.