Chương 2 - Phúc thay người sống căn tính môn đệ Đức Kitô, vì họ ở lại trong Người (Phần 1)

 

Ngày nay, việc một người có nhiều hơn một tài khoản mạng xã hội đã trở nên rất bình thường. Có tài khoản dành cho công việc, nơi mọi thứ chỉnh chu và lịch sự; có tài khoản cho gia đình và bạn bè thân quen; và đôi khi còn có một tài khoản khác—ít người biết đến, thậm chí hoàn toàn ẩn danh.

Chính trong những không gian ẩn ấy, nhiều điều bắt đầu xảy ra. Người ta nói những điều ngoài đời họ không bao giờ dám nói, cười cợt trên nỗi đau của người khác, buông lời cay nghiệt, mỉa mai, xúc phạm, hùa theo những cuộc công kích tập thể nhắm vào người xa lạ, hoặc chia sẻ những nội dung độc hại mà chính họ cũng hiểu là không ngay thẳng.

Phần lớn những người làm điều đó không phải là người xấu. Họ chỉ là những con người bình thường bị cuốn vào một không gian nơi trách nhiệm bị làm mờ đi và hậu quả của lời nói không hiện ra ngay trước mắt.

Cách âm thầm, nhiều người—kể cả những người có đức tin—bắt đầu sống với hai căn tính số: một con người “đàng hoàng”, có thể đứng trước ánh sáng, và một con người khác ẩn sau màn hình, không tên tuổi, không cần chịu trách nhiệm. Sự phân đôi ấy ban đầu có vẻ vô hại, nhưng càng về sau càng trở nên nguy hiểm, bởi vì nó tạo ra một cảm giác rất sai lầm: rằng những gì ta làm trên mạng không thật sự liên quan đến con người thật của ta.

Không gian mạng đôi khi được gọi là “lục địa thứ sáu”.

Cách gọi này nhắc ta rằng thế giới số không phải là nơi phụ, cũng không phải là một “thế giới ảo” không hệ quả. Đó là một không gian sống thật, nơi con người gặp gỡ nhau, ảnh hưởng nhau, xây dựng hoặc làm tổn thương nhau, và cũng là nơi Giáo Hội đang hiện diện và thi hành sứ mạng của mình.

Thế nhưng, lục địa này lại có những đặc điểm rất khác:

người ta có thể ẩn mình sau biệt danh, dựng nên một hình ảnh hoàn toàn khác,

nói lời gây tổn thương mà không phải nhìn vào ánh mắt của người bị tổn thương,

hoặc tấn công mà không nghe thấy giọng run rẩy hay thấy nước mắt của người đối diện.

Khoảng cách ấy làm cho lương tâm dễ bị ru ngủ. Những điều mà ta sẽ không bao giờ dám làm ngoài đời lại trở nên “có thể chấp nhận được” khi chỉ còn là chữ viết trên màn hình. Dần dần, con người bắt đầu tự thuyết phục mình rằng: “Đó chỉ là tôi trên mạng thôi. Ngoài đời tôi không phải như vậy. Hai chuyện đó không liên quan.”

Với người Kitô hữu, đây là một ảo tưởng rất nguy hiểm.

Đức tin Kitô giáo không cho phép ta chia cắt con người mình thành từng mảnh rời rạc.

Không có “tôi trên mạng” và “tôi ngoài đời”, không có “tôi công khai” và “tôi bí mật”.

Chỉ có một con người duy nhất,

với một trái tim,

một lương tâm và một linh hồn,

đang sống trước mặt Thiên Chúa.

Điều ta gõ trên bàn phím không tách rời khỏi con người ta quỳ gối cầu nguyện; cách ta nói chuyện trong phần bình luận không tách rời khỏi cách ta sống trong gia đình và cộng đoàn; và những gì ta làm khi nghĩ rằng “không ai thấy” vẫn nằm trong ánh nhìn của Thiên Chúa, đồng thời âm thầm định hình chính con người ta.

Chính vì thế, ta không chỉ được mời gọi hiểu mạng xã hội vận hành ra sao và nhận diện những cơ chế có thể thao túng mình, mà còn được mời gọi đi sâu hơn một bước: sống đúng căn tính của mình. Sống “đúng khuôn” không phải là giữ vẻ ngoài đạo đức hay xây dựng một hình ảnh Kitô hữu đẹp đẽ trên mạng, mà là để cho đời sống của Đức Kitô uốn nắn con người mình từ bên trong, trong mọi không gian ta bước vào, kể cả không gian số.

Đức Giêsu nói rất thẳng thắn:

“Thầy là cây nho, anh em là cành… không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (Ga 15,5).

Căn tính của người môn đệ không bắt đầu từ nền tảng ta dùng, từ hình ảnh ta đăng hay từ sự công nhận ta nhận được, mà bắt đầu từ việc gắn chặt vào Đức Kitô. Nếu sự gắn kết ấy bị đứt đoạn, thì dù ta có hiện diện ở khắp nơi, con người ta vẫn trở nên rỗng. Vì thế, câu hỏi trước tiên không phải là: “Bạn dùng mạng xã hội thế nào?”, mà hỏi sâu hơn: “Bạn là ai, và bạn thuộc về ai, khi bạn ở trên mạng?”

Tải sách bản full tại đây.