Chương 2 - Phúc thay người sống căn tính môn đệ Đức Kitô, vì họ ở lại trong Người (Bản rút gọn)

 

 Ngày nay, việc một người có nhiều tài khoản mạng xã hội đã trở nên rất quen thuộc. Có những không gian dành cho công việc, cho gia đình, cho bạn bè thân quen, và đôi khi là những không gian ẩn danh. Chính trong những không gian không ai nhìn thấy ấy, nhiều người bắt đầu nói và hành xử theo cách rất khác với con người họ thể hiện ngoài đời.

Phần lớn những người ấy không phải là người xấu. Họ chỉ bị cuốn vào một môi trường nơi trách nhiệm bị làm mờ đi và hậu quả của lời nói không hiện ra ngay trước mắt. Cách âm thầm, nhiều người—kể cả người có đức tin—bắt đầu sống với hai căn tính: một con người có thể đứng trước ánh sáng, và một con người khác ẩn sau màn hình. Sự phân đôi ấy tạo ra một ảo tưởng nguy hiểm: rằng những gì ta làm trên mạng không thật sự liên quan đến con người thật của ta.

Nhưng với người Kitô hữu, đây là một ảo tưởng nghiêm trọng. Đức tin Kitô giáo không cho phép ta chia cắt con người mình. Không có “tôi trên mạng” và “tôi ngoài đời”. Chỉ có một con người duy nhất, đang sống trước mặt Thiên Chúa. Điều ta gõ trên bàn phím không tách rời khỏi đời sống cầu nguyện; cách ta nói trên mạng không tách rời khỏi cách ta sống trong gia đình và cộng đoàn.

Chính vì thế, bên cạnh có hiểu biết về môi trường số, ta còn được mời gọi đi sâu hơn: sống đúng căn tính của mình. Không phải bằng cách xây dựng một hình ảnh Kitô hữu đẹp đẽ, mà bằng cách để cho chính đời sống của Đức Kitô uốn nắn con người ta từ bên trong. Đức Giêsu nói: “Không có Thầy, anh em chẳng làm gì được” (Ga 15,5). Câu hỏi căn bản không phải là “tôi dùng mạng thế nào?”, mà là: “tôi là ai, và tôi thuộc về ai, khi tôi ở trên mạng?”

 

Bén rễ trong Đức Kitô giữa một thế giới luôn làm ta phân tán

Thế giới số khiến con người luôn được kết nối, nhưng cũng dễ bị phân tán. Ta hiện diện ở nhiều nơi, biết nhiều chuyện, nhưng lại khó đứng vững ở một điểm sâu bên trong. Chính trong bối cảnh ấy, lời mời gọi của Đức Giêsu trở nên đặc biệt mạnh mẽ: “Hãy ở lại trong Thầy.”

Căn tính môn đệ không khởi đi từ hoạt động, mức độ hiện diện hay hiệu quả bề ngoài, mà từ ở lại. Ở lại không phải là thụ động, mà là gắn bó, để cho sự sống của Đức Kitô chảy vào đời sống mình. Người môn đệ không sống cho Đức Kitô trước tiên, mà sống từ Đức Kitô; và chỉ từ đó họ mới được sai đi.

Ngày nay, việc được sai đi bao gồm cả không gian số—một không gian nơi đời sống “online” và “offline” hòa trộn vào nhau. Khi bước vào đó mà không bén rễ nội tâm, người ta rất dễ bị cuốn theo nhịp độ, cảm xúc và những gì đang gây chú ý. Thay vì định hình môi trường bằng đức tin, ta để môi trường ấy nhào nặn lại mình.

Giáo Hội nhắc rằng truyền thông chỉ thực sự lành mạnh khi nó bổ trợ cho các cuộc gặp gỡ thật và được nuôi dưỡng từ đời sống nội tâm. Thiện chí thôi là chưa đủ. Người môn đệ cần được nuôi dưỡng mỗi ngày bằng cầu nguyện, Lời Chúa và các bí tích. Những điều ấy không phải là phụ kiện đạo đức, mà là những rễ cây âm thầm hút lấy sự sống. Không có rễ, con người có thể rất năng động, rất “có tiếng nói”, nhưng lại mỏng manh và dễ bị cuốn đi.

Căn tính sâu xa nhất của người Kitô hữu không nằm ở hình ảnh họ xây dựng hay sự công nhận họ nhận được, mà nơi Đức Kitô—Đấng gọi tên họ và mời họ ở lại trong tình bạn với Người. Chỉ người bén rễ mới có thể tự do; và chỉ người biết ở lại mới có thể sinh hoa trái.

 

Được uốn nắn theo khuôn mẫu của Đức Kitô: Từ phản ứng sang hiệp thông

Bén rễ là điều cần thiết, nhưng người môn đệ còn được mời gọi được uốn nắn. Thánh Phaolô nói rằng chúng ta được kêu gọi nên đồng hình đồng dạng với Đức Kitô. Đây không phải là một khoảnh khắc, mà là một tiến trình dài, trong đó trái tim con người dần mang lấy khuôn mẫu của trái tim Người.

Không gian số thường khuyến khích phản ứng nhanh hơn là suy tư sâu. Lời nói dễ trở nên sắc bén, mỉa mai và tàn nhẫn, nhất là khi màn hình tạo ra khoảng cách giữa con người với nhau. Nhiều khi ta không chủ ý trở nên cay nghiệt; ta chỉ phản ứng. Nhưng Đức Kitô mời gọi một tư thế khác: nói sự thật trong yêu thương, đứng vững mà không đánh mất lòng xót thương.

Được uốn nắn theo khuôn mẫu của Đức Kitô là học cách không để cơn giận điều khiển lời nói, không để chiến thắng trong tranh luận trở thành mục tiêu. Trong thế giới số, nơi “bất cứ đâu” đều có thể là nơi gặp gỡ, mỗi lời nói đều có khả năng xây dựng hoặc làm sứt mẻ hiệp thông. Dấu chỉ căn bản để nhận biết người môn đệ vẫn không thay đổi: “Anh em yêu thương nhau.” Trong không gian số, tình yêu ấy thường được thể hiện qua những lựa chọn rất nhỏ: chọn ngôn ngữ tôn trọng, chọn lắng nghe, chọn bất đồng cách đàng hoàng, hoặc chọn im lặng đúng lúc. Những lựa chọn ấy không tạo nhiều chú ý, nhưng âm thầm làm chứng cho một cách sống khác.

 

Hiệp thông với Giáo Hội: Khi căn tính không phải là dự án cá nhân

Đức tin Kitô giáo luôn được sống trong hiệp thông. Không ai tự tạo ra đức tin của mình; đức tin được trao ban, nuôi dưỡng và gìn giữ trong Giáo Hội. Thế nhưng, môi trường mạng rất dễ đẩy con người vào một kiểu Kitô giáo cá nhân hóa, nơi ý kiến riêng nhanh chóng trở thành thước đo tối hậu.

Giáo Hội không phải là một tiếng nói tùy chọn, mà là nơi đức tin được hình thành. Khi đời sống trực tuyến tách rời khỏi cầu nguyện, phụng vụ và cộng đoàn cụ thể, tiếng nói Kitô hữu—dù có vẻ mạnh—dần trở nên mỏng. Ngược lại, khi sự hiện diện trên mạng bắt nguồn từ đời sống Hội Thánh, nó mang chiều sâu, ký ức và sự khiêm tốn của người biết mình không phải là trung tâm.

Truyền thông Kitô giáo không nhằm khẳng định cái tôi hay chiến thắng đối phương, mà nhằm xây dựng hiệp thông. Mỗi lời nói trên mạng đều không chỉ mang tính cá nhân, mà còn chạm đến chứng tá chung của Thân Thể. Hiệp thông không loại trừ khác biệt, nhưng cho khác biệt một nơi chốn để được diễn tả trong bác ái và tôn trọng.

 

Được hình thành, chứ không phải trình diễn: Khi căn tính là một quà tặng

Mạng xã hội rất dễ biến căn tính thành một màn trình diễn. Con người bắt đầu đo lường giá trị của mình bằng phản hồi của người khác, và nhầm lẫn giữa được chú ý với được yêu thương. Khi đó, căn tính trở thành một gánh nặng phải liên tục chứng minh.

Kitô giáo đề nghị một con đường khác. Người môn đệ không được mời gọi tạo ra căn tính của mình, mà đón nhận căn tính ấy như một ân huệ. Phẩm giá con người là điều vốn có, không tùy thuộc vào thành công hay sự công nhận. Khi căn tính được đặt trong Đức Kitô, con người được giải phóng khỏi áp lực phải trình diễn.

Sự hình thành Kitô giáo diễn ra trong thinh lặng, qua sự trung thành và thời gian. Nó không tạo ra một hình ảnh hoàn hảo, mà tạo ra một con người vững vàng. Người đã được hình thành không cần phải trình diễn; người biết mình là ai không cần phải chứng minh điều đó trước thiên hạ.

 

Không hoàn hảo, nhưng trung thành: Sống nhịp chậm của Thiên Chúa trong một thế giới nhanh

Sống “đúng khuôn” trong thời đại số không có nghĩa là luôn nói đúng hay phản ứng hoàn hảo. Người môn đệ được mời gọi sống trung thành, không phải hoàn hảo. Sự hình thành Kitô giáo luôn diễn ra chậm, qua những tiến trình lặp đi lặp lại của cầu nguyện, hoán cải và bắt đầu lại.

Trong khi mạng xã hội khen thưởng tốc độ và sự chú ý, Thiên Chúa làm việc theo nhịp chậm. Người uốn nắn từ bên trong, kiên nhẫn và âm thầm. Khi chấp nhận nhịp sống ấy, người môn đệ được tự do không phản ứng với mọi thứ, không chạy theo mọi vòng xoáy, và không để mình bị định nghĩa bởi sự chú ý.

Không gian số đã trở thành một trong những nơi chính yếu mà đời sống môn đệ được sống và được thử thách. Ở đó, mỗi quyết định nhỏ đều có thể xây dựng hiệp thông hoặc gây chia rẽ. Sống “đúng khuôn” là bước vào không gian ấy với một trái tim đã được bén rễ và đang được uốn nắn.

Phúc thay người sống căn tính môn đệ Đức Kitô —

không phải vì họ làm mọi sự đúng,

mà vì họ ở lại:

ở lại trong Đức Kitô,

ở lại trong Giáo Hội,

và ở lại trung thành,

giữa một thế giới luôn hối thúc phải nhanh hơn, lớn tiếng hơn và nổi bật hơn.

Tải sách bản full tại đây.