Chương 3 - Phúc thay người hiện diện chân tình, vì họ tạo không gian cho sự gặp gỡ (Phần 3)

 

Hiện diện số: Một kinh nghiệm rất thật

 

Trong thời đại hôm nay, sự hiện diện qua trung gian diễn ra mỗi ngày, dưới những hình thức rất quen thuộc.

Một chuỗi Mân Côi trực tuyến quy tụ người ở nhiều châu lục.

Một nhóm cầu nguyện online nâng đỡ người đang khủng hoảng.

Một dòng tin nhắn mục vụ đúng lúc xoa dịu người đang lo âu.

Văn kiện Hướng tới sự hiện diện tròn đầy kể lại một khoảnh khắc rất đặc biệt trong những ngày đầu đại dịch Covid-19: Quảng trường Thánh Phêrô trống rỗng, nhưng lại đầy sự hiện diện. Qua truyền hình và livestream, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã dẫn dắt một kinh nghiệm cầu nguyện toàn cầu. Trong lúc hàng triệu người bị cách ly và cô đơn, họ lại cảm thấy được kết nối sâu sắc với nhau và với vị kế nhiệm thánh Phêrô.

Khoảnh khắc ấy cho thấy:

hiện diện không chỉ là chuyện ở cùng một nơi,

mà là chuyện ở cùng một nhịp,

cùng một mối quan tâm,

cùng một lời cầu nguyện.

Sự hiện diện số, dù được trung gian hóa bởi công nghệ, vẫn có thể tham dự vào động lực Nhập Thể của truyền thông Kitô giáo: Thiên Chúa tiếp tục đến gần con người qua dấu chỉ, lời nói và cử chỉ.

Và con người, đến lượt mình, được mời gọi bắt chước chuyển động ấy trong chính đời sống mình.

Vấn đề, vì thế, không phải là: “Hiện diện số có thật hay không?”

Mà là: “Ta hiện diện như thế nào?”

Ta hiện diện như một người đang lướt qua?

Hay như một người thật sự dừng lại?

Ta có mặt để tiêu thụ?

Hay để trao ban?

Hiện diện như một quà tặng: Khi sự chú tâm trở thành một hành vi yêu thương

 

Trong đời sống thường ngày, không khó để nhận ra điều này: được ai đó ở lại với mình, thật sự lắng nghe mình, thường quý hơn rất nhiều so với việc được cho lời khuyên hay giải pháp.

Một người bạn ngồi yên bên cạnh khi ta buồn.

Một người cha gác điện thoại xuống để nghe con nói.

Một người mục tử dành thời gian cho một cuộc trò chuyện tưởng như rất nhỏ.

Những khoảnh khắc ấy không ồn ào. Nhưng chúng để lại dấu ấn rất sâu, bởi vì trong đó, ta cảm nhận được một điều rất căn bản: “Tôi quan trọng đối với bạn.”

Đó chính là ý nghĩa sâu xa của việc hiện diện.

Hiện diện không đơn thuần là có mặt hay đang trực tuyến. Hiện diện là trao ban sự chú tâm, và sự chú tâm ấy luôn có giá của nó: giá của thời gian, của năng lượng, của việc tạm gác lại những bận tâm khác.

Văn kiện Hướng tới sự hiện diện tròn đầy nói rất rõ: hiện diện không chỉ là được kết nối, mà là sẵn sàng, lắng nghe, và tham dự cách chân thành (số 77). Khi thiếu những yếu tố ấy, sự kết nối chỉ còn là kỹ thuật, chứ chưa phải là mối quan hệ.

Đức Giêsu là mẫu gương rõ ràng nhất cho kiểu hiện diện này.

Tin Mừng kể lại rằng Người thường dừng lại. Dừng lại để lắng nghe tiếng kêu của người phụ nữ bị băng huyết (x. Mc 5,30–34). Dừng lại để nhìn lên và gọi tên Da-kêu (x. Lc 19,1–10). Dừng lại trước những con người mà xã hội lúc đó thường lướt qua.

Sự hiện diện của Người chữa lành không phải vì Người nói nhiều, mà vì Người ở trọn vẹn với người đối diện. Ánh nhìn của Người không vội vàng. Sự chú tâm của Người không bị chia cắt.

Chính kiểu hiện diện ấy làm cho con người cảm thấy được nhìn thấy, được biết đến, và được yêu thương—cho dù là một người bị phong hủi hay là một người tội lỗi.

Đối với người Kitô hữu, hiện diện không phải là một kỹ năng giao tiếp đơn thuần. Đó là một hành vi thiêng liêng. Một cách tham dự vào tình yêu tự hiến của Thiên Chúa.

Tông huấn Evangelii Gaudium nhắc một nguyên tắc rất quan trọng: “Thời gian thì quan trọng hơn không gian” (số 222). Nghĩa là tình yêu không được đo bằng tầm ảnh hưởng hay độ bao phủ, mà bằng khả năng ở lại, kiên nhẫn, và để cho điều tốt lớn lên theo tiến trình của nó.

Trong thế giới số, nguyên tắc này mang một ý nghĩa rất cụ thể.

Ta có thể tiếp cận rất nhiều người cùng lúc, nhưng lại không thật sự hiện diện với ai.

Ta có thể phản hồi rất nhanh, nhưng lại thiếu chiều sâu.

Ta có thể “thả tim”, nhưng không thật sự chạm đến trái tim.

Ta có thể kết bạn, nhưng không thực sự bước vào một mối tương quan.

Sống “hiện diện chân tình” trên mạng, vì thế, không có nghĩa là phải online nhiều hơn. Trái lại, nó thường đòi hỏi ta online có chọn lọc hơn. Chọn những khoảnh khắc để thật sự ở lại, thay vì luôn lướt qua.

Trong không gian số, sự hiện diện có thể trở thành một hình thức bác ái.

Một lời bình luận tử tế dưới một bài đăng đầy tổn thương.

Một biểu tượng cầu nguyện gửi đi với lòng chân thành.

Một phản hồi chậm nhưng được suy nghĩ kỹ, thay vì một phản ứng tức thì.

Một lời góp ý mang tính xây dựng thay vì chỉ trích nặng nề.

Những cử chỉ ấy rất nhỏ. Nhưng đối với người đang cảm thấy bị bỏ quên, chúng có thể mang ý nghĩa rất lớn. Chúng nói lên rằng: “Bạn không vô hình.”

Văn kiện Hướng tới sự hiện diện tròn đầy khẳng định rằng sống hiện diện có nghĩa không rút lui vào cô lập, mà là xây dựng một “văn hóa gặp gỡ” (số 19). Nghĩa là dùng chính các phương tiện số để đồng hành, khích lệ, và chia sẻ niềm vui cũng như nỗi buồn của người khác.

Hiện diện như thế không đòi hỏi ta phải có câu trả lời cho mọi vấn đề. Nhiều khi, điều người khác cần không phải là giải pháp, mà là một người chịu ở lại với họ trong lúc khó khăn.

Trong một thế giới mà sự chú ý bị phân mảnh và bị mua bán, việc trao ban sự chú tâm trở thành một hành vi đi ngược dòng. Nó không mang lại nhiều lợi ích tức thì. Nó không tạo ra nhiều tương tác. Nhưng nó phản chiếu rất rõ cách Thiên Chúa yêu thương: chậm rãi, kiên nhẫn, và không điều kiện.

Hiện diện chân tình, vì thế, không phải là điều thêm thắt cho đời sống đức tin. Nó là một trong những cách rất cụ thể để sống đức tin, ngay giữa những dòng tin, màn hình và cuộc trò chuyện tưởng chừng rất đời thường.

Tải sách bản full tại đây.