Chương 3 - Phúc thay người hiện diện chân tình, vì họ tạo không gian cho sự gặp gỡ (Phần 5)

 

Chất lượng của sự hiện diện: Khi chiều sâu
quan trọng hơn thời lượng

 

Trong thế giới số, người ta rất dễ nhầm lẫn giữa có mặt nhiều và hiện diện thật.

Có người đăng bài mỗi ngày, thậm chí nhiều lần trong ngày.

Có người luôn phản hồi rất nhanh, luôn “bắt sóng” mọi câu chuyện.

Có người hiếm khi rời khỏi màn hình, luôn ở trong trạng thái kết nối.

Nhưng sự hiện diện, theo nghĩa Kitô giáo, không được đo bằng số giờ online, cũng không được đo bằng số lần xuất hiện.

Một thống kê cho biết rằng chỉ riêng trong năm 2024, nhân loại đã dành tổng cộng hơn năm trăm triệu năm trên mạng xã hội. Ở nhiều quốc gia, thời gian sử dụng mỗi ngày vượt quá ba tiếng. Những con số này gây choáng, nhưng chúng không nói gì về chất lượng của sự hiện diện trong những giờ phút ấy.

Ta có thể dành rất nhiều thời gian trên mạng, nhưng lại hiếm khi ở lại đủ lâu với một con người cụ thể. Ta có thể tương tác rất nhiều, nhưng lại thiếu những cuộc gặp gỡ thật sự chạm đến chiều sâu.

Chính vì thế, “hiện diện chân tình” không có nghĩa là luôn luôn kết nối. Trái lại, nó thường đòi hỏi khả năng biết dừng lại.

Biết khi nào nên đăng nhập.

Biết khi nào nên thoát ra.

Biết khi nào cần lên tiếng.

Và biết khi nào cần im lặng.

Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI từng nói một điều rất ngược với trực giác của thời đại: thinh lặng không phải là sự vắng mặt của truyền thông, mà là một phần thiết yếu của truyền thông. Không có thinh lặng, lời nói mất chiều sâu; hình ảnh mất ý nghĩa; đối thoại trở nên hời hợt (Sứ điệp Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội, 2012).

Trong một thế giới ngập tràn tiếng ồn, hình ảnh và thông tin, thinh lặng trở thành điều kiện cho sự phân định. Chỉ trong thinh lặng, con người mới có thể kết nối các biến cố, cân nhắc thông điệp, và nhận ra điều gì là quan trọng, điều gì chỉ là thoáng qua.

Nếu không có những khoảng dừng này, sự hiện diện trên mạng rất dễ trở thành phản xạ, thay vì là một lựa chọn có ý thức. Ta phản ứng trước khi kịp hiểu. Ta chia sẻ trước khi kịp suy nghĩ. Ta nói trước khi kịp lắng nghe.

Sống “hiện diện chân tình” mời gọi ta đặt lại nhịp sống.

Không phải mọi lời nhắn đều cần phản hồi ngay.

Không phải mọi tranh luận đều cần tham gia.

Không phải mọi dòng tin đều cần được đọc qua.

Những quyết định này không làm ta kém quan tâm hơn. Trái lại, chúng giúp ta quan tâm sâu hơn. Khi sự chú ý không bị phân mảnh, ta có thể thật sự lắng nghe. Khi tâm trí không bị kéo căng, ta có thể phân định tốt hơn.

Thánh vịnh gia cầu nguyện: “Hãy lặng yên và biết rằng Ta là Thiên Chúa” (Tv 46,10). Câu này không chỉ dành cho đời sống cầu nguyện cá nhân. Nó cũng là một nguyên tắc cho đời sống truyền thông.

Chỉ khi biết lặng yên, ta mới biết mình là ai.

Chỉ khi biết lặng yên, ta mới biết điều gì đáng nói.

Và chỉ khi biết lặng yên, sự hiện diện của ta mới không bị cuốn đi bởi nhịp độ của đám đông.

Hiện diện chân tình, vì thế, luôn bắt đầu từ một đời sống nội tâm được gìn giữ. Một đời sống biết nghỉ ngơi. Biết cầu nguyện. Biết để cho Lời Chúa chạm đến trước khi để cho dòng tin chạm đến.

Từ nơi nội tâm ấy, sự hiện diện trên mạng mới có thể trở nên chậm rãi, chọn lọc và có chiều sâu. Không phải để rút lui khỏi thế giới, mà để hiện diện trong thế giới ấy với một nhịp khác—nhịp không bị thúc ép bởi thuật toán, mà được dẫn dắt bởi sự khôn ngoan.

Tải sách bản full tại đây.