Chương 3 - Phúc thay người hiện diện chân tình, vì họ tạo không gian cho sự gặp gỡ (Phần 6 - Kết)

 

Hiện diện như hiệp thông và đồng hành: Từ tranh cãi sang gặp gỡ

 Trong không gian số, rất nhiều tương tác được xây dựng quanh ý kiến.

Ai nói đúng?

Ai nói sai?

Ai thắng trong cuộc tranh luận?

Ai đã bị đánh bại?

Không khó để thấy mạng xã hội thường biến những khác biệt thành đối đầu, và những cuộc trao đổi thành cuộc chiến giành ưu thế. Ở đó, người khác dễ bị thu hẹp lại thành một lập trường, một nhãn dán, hay một “phe”.

Nhưng truyền thông, theo cái nhìn của Giáo Hội, có một mục đích sâu xa hơn thế rất nhiều:

Hiệp thông.

Từ sắc lệnh Inter Mirifica cho đến huấn thị Communio et Progressio, Giáo Hội không ngừng nhắc rằng mục tiêu cuối cùng của truyền thông không phải là chiến thắng trong tranh luận, mà là xây dựng sự hiệp nhất trong gia đình nhân loại, và đưa con người đến gần nhau hơn, cũng như đến gần Thiên Chúa hơn.

Hiện diện chân tình trên mạng, vì thế, không bắt đầu từ việc nói cho hay, mà từ cách ta nhìn người khác.

Ta nhìn họ như đối thủ? Hay như người anh chị em đang mang trong mình một câu chuyện, một nỗi đau, một quá khứ, một khát vọng được lắng nghe?

Đức Giáo hoàng Phanxicô, trong Tông huấn Christus Vivit, nói rằng giữa những thập giá mà người trẻ hôm nay đang mang, Đức Giêsu hiện diện như một người bạn đồng hành, trao ban sự an ủi và chữa lành (số 83). Người không đứng từ xa để phân tích. Người đi cùng.

Hiện diện như hiệp thông chính là chọn đi cùng, thay vì đứng trên.

Điều này có những hệ quả rất cụ thể trong đời sống số.

Thay vì biến phần bình luận thành nơi phán xét, ta có thể biến nó thành nơi đối thoại. Thay vì công kích công khai, ta có thể chọn nhắn riêng, nếu điều đó giúp giữ phẩm giá cho người khác. Thay vì phơi bày lỗi lầm, ta có thể chọn bảo vệ người đang bị tổn thương. Thay vì chỉ trích gay gắt, ta có thể chọn lời góp ý mang tính xây dựng.

Rất nhiều hành vi đồng hành trên mạng diễn ra âm thầm. Chúng không tạo ra nhiều tương tác. Không được ghi nhận. Nhưng chính những hành vi ấy lại mang sức chữa lành.

Văn kiện Hướng tới sự hiện diện tròn đầy mời gọi chúng ta nhớ đến hình ảnh người Samaritanô nhân hậu. Trên “xa lộ số”, ta có thể lướt qua rất nhanh, hoặc dừng lại. Dừng lại để nhìn thấy người bị bỏ lại bên lề—người bị chế giễu, người bị tấn công, người bị bắt nạt, người đang tuyệt vọng nhưng không biết nói với ai (số 52).

Sự đồng hành không đòi hỏi ta phải giải quyết mọi vấn đề. Nó bắt đầu bằng việc không quay lưng.

Một câu trả lời tử tế giữa làn sóng mỉa mai.

Một lời nhắn riêng gửi đến người đang hoang mang.

Một hành động nâng tiếng nói của người bị bỏ quên.

Những cử chỉ ấy phản chiếu chính cách Đức Kitô hành động: Người không vội vàng. Người không làm tổn thương thêm. Người hiện diện để nâng người khác đứng dậy.

Trong một nền văn hóa thường đề cao phẫn nộ hơn cảm thông, tự quảng bá hơn chân thành, sự hiện diện như hiệp thông trở thành một dấu chỉ ngược dòng. Nó không ồn ào. Nhưng nó có sức biến đổi.

Hiện diện như đồng hành cũng đòi hỏi ta biết lắng nghe trước khi phản ứng. Trong thế giới số, lắng nghe là một hành vi hiếm. Nhưng chính vì hiếm, nó lại càng quý.

Lắng nghe không có nghĩa là đồng ý.

Lắng nghe không có nghĩa là từ bỏ sự thật.

Lắng nghe là thừa nhận rằng con người luôn lớn hơn ý kiến của họ.

Khi ta hiện diện theo cách ấy, mạng xã hội—dù không thay đổi hoàn toàn—cũng có thể trở thành những không gian nhân bản hơn, nơi con người cảm thấy được gặp gỡ chứ không chỉ bị đánh giá.

Hiện diện chân tình, sau cùng, không nhằm làm cho ta nổi bật. Nó nhằm ở bên. Ở bên niềm vui của người khác. Ở bên nỗi đau của họ. Ở bên niềm hy vọng của họ. Và ở bên họ đủ lâu để họ biết rằng mình không cô đơn.

 

Hiện diện như chứng tá thầm lặng: Khi mỗi tương tác trở thành một “bức thư”

 

Khi nghĩ đến chứng tá Kitô giáo, người ta thường nghĩ đến lời giảng, tuyên bố đức tin, hay những hành động lớn lao. Nhưng trong đời sống thường ngày, đặc biệt là trong thế giới số, chứng tá thường mang một hình thức rất âm thầm.

Đôi khi, chứng tá ấy chỉ là cách ta hiện diện. Đức tin Kitô giáo không bắt đầu bằng một thông điệp, mà bằng một sự hiện diện. Thiên Chúa không nói với nhân loại rằng Người ở đó;

Người ở đó thật.

Ngôi Lời đã làm người, và Người được gọi là Emmanuel—“Thiên Chúa ở cùng chúng ta” (x. Mt 1,23).

Sự gần gũi ấy không ồn ào. Không phô trương. Nhưng nó đủ mạnh để biến đổi lịch sử.

Khi người Kitô hữu hiện diện trên mạng với cùng một tinh thần ấy—không áp đặt, không phán xét, không tìm cách thống trị không gian—sự hiện diện đó tự nó đã là một lời nói. Nó nói rằng:

Bạn không bị bỏ rơi.”

“Bạn được nhìn thấy.”

“Bạn có giá trị.”

Đức Giáo hoàng Phanxicô, trong Fratelli Tutti, nhắc rằng nếu nhìn lại lịch sử đời mình và lịch sử nhân loại, mỗi người đều mang trong mình điều gì đó của người bị thương, của kẻ cướp, của người qua đường, và của người Samaritanô nhân hậu (số 69). Trên những “con đường số” hôm nay cũng vậy. Mỗi lần tương tác, ta đang chọn mình sẽ là ai trong câu chuyện ấy.

Hiện diện chân tình là chọn không bước qua.

Không bước qua khi thấy ai đó bị chế giễu.

Không bước qua khi ai đó đang kêu cứu bằng những dòng chữ vụng về.

Không bước qua khi sự thật bị bóp méo và con người bị làm nhục.

Điều này không đòi hỏi ta phải luôn lên tiếng công khai. Rất nhiều khi, hiện diện chân tình là một hành động kín đáo: một tin nhắn riêng, một lời cầu nguyện âm thầm, một sự từ chối tham gia vào sự tàn nhẫn.

Thánh Phaolô đã dùng một hình ảnh rất đẹp để nói về đời sống Kitô hữu: “Anh em là một bức thư của Đức Kitô… được viết không phải bằng mực, nhưng bằng Thần Khí của Thiên Chúa hằng sống” (2 Cr 3,3).

Trong thế giới số, mỗi tương tác của ta cũng giống như một dòng chữ trong bức thư ấy. Không phải ai cũng đọc trọn bức thư. Nhưng họ đọc được giọng điệu, thái độ, và cách ta hiện diện.

Một lời nói được chọn kỹ.

Một sự im lặng đầy tôn trọng.

Một cách bất đồng mà không làm tổn thương.

Một cử chỉ chia sẻ nhẹ nhàng và tế nhị.

Những điều ấy nói rất nhiều về Đức Kitô—đôi khi còn nhiều hơn những bài viết dài.

Hiện diện chân tình, vì thế, không phải là chiến lược truyền thông. Nó là hoa trái của một đời sống nội tâm được nuôi dưỡng. Khi ta biết dừng lại, cầu nguyện, lắng nghe và phân định, sự hiện diện của ta—dù rất nhỏ—cũng mang theo chiều sâu.

Trong một thế giới quen với việc la to để được nghe, người Kitô hữu được mời gọi nói bằng cách ở lại. Ở lại đủ lâu để người khác cảm nhận được sự an toàn. Ở lại đủ khiêm tốn để không chiếm chỗ. Ở lại đủ yêu thương để làm chứng cho một Thiên Chúa luôn ở gần.

Phúc cho người hiện diện chân tình—không phải vì họ xuất hiện nhiều, mà vì họ ở đó thật.

Ở đó với trái tim mở ra.

Ở đó với sự tôn trọng.

Ở đó với lòng xót thương.

Và chính trong những không gian tưởng chừng rất mong manh ấy, Tin Mừng tiếp tục được viết—từng dòng một, qua từng tương tác nhỏ bé, bởi những con người chọn hiện diện như Đức Kitô đã hiện diện: ở cùng, để yêu thương.

 Tải sách bản full tại đây.